W leżących u podnóży Karpat gminach woda staje się coraz bardziej cennym zasobem. Zmiany klimatyczne, w tym malejąca pokrywa śnieżna, długotrwałe okresy bez deszczu, powodują, że bystre niegdyś górskie potoki i rzeki płyną coraz leniwiej, a poziom wód gruntowych obniżył się tak bardzo, że naukowcy mówią o pogłębiającej się suszy hydrologicznej. Potwierdzają to również doświadczenia mieszkańców – nawet najstarsi z nich nie pamiętają, by zasobne niegdyś studnie wysychały jak dziś. Wody zaczyna brakować nawet w gminnych wodociągach:
Zdarzyło się już, że nasi strażacy-ochotnicy musieli dowozić wodę cysterną z prywatnego ujęcia, by zapewnić odpowiedni jej poziom w naszym wodociągu
Jednocześnie problemem było też odprowadzanie i oczyszczanie ścieków. W leżącej na terenie tej gminy miejscowości Dudyńce brak kanalizacji przez lata był jednym z kluczowych wyzwań dla mieszkańców. Gospodarstwa korzystały głównie z indywidualnych zbiorników, co, w przypadku ich nieszczelności, prowadziło do zanieczyszczeń środowiska, zwłaszcza lokalnych cieków wodnych.
Wszystko to utrudnia codzienne życie mieszkańców i sprawia, że gospodarka obiegu zamkniętego, oszczędność wody, umiejętność jej gromadzenia i odzyskiwania staje się sprawą pierwszorzędną. Nic więc dziwnego, że Gmina Bukowsko (Podkarpackie, PL) z wielką nadzieją przystąpiła do projektu „Czysta woda – rozwój zrównoważonej gospodarki wodnej w obszarze transgranicznym” (akronim WaterWise). Tym bardziej, że znalazła partnerski samorząd, który boryka się z podobnymi problemami na Ukrainie. W mieście Rudki (obwód lwowski, UA) infrastruktura kanalizacyjna była zdegradowana i w dużej mierze nieużywana, a system oparty na indywidualnych rozwiązaniach nie spełniał wymogów sanitarnych.
Początki współpracy
Partnerstwo Bukowska i Rudek nie jest dziełem przypadku. Jak podkreślają przedstawiciele projektu, wszystko zaczęło się od spotkania podczas finałowego wydarzenia organizowanego przez słowackie miasto Snina w ramach projektu transgranicznego dofinansowanego z Programu Interreg Polska – Słowacja. To właśnie tam samorządowcy nawiązali pierwszy kontakt, który szybko przerodził się w dalszą współpracę. Po wydarzeniu nastąpiła wymiana maili, rozmowy telefoniczne oraz wzajemne wizyty – zarówno w Bukowsku, jak i w Rudkach. Relacje umacniały się także w trudnym czasie pierwszych dni wojny, kiedy partnerzy wspierali się wzajemnie. Równolegle dojrzewała koncepcja wspólnego projektu, która ostatecznie przybrała formę realizowanego dziś przedsięwzięcia WaterWise.
Bukowsko: od problemu do rozwiązania
W gminie Bukowsko projekt wchodzi już w decydującą fazę. Budowa nowoczesnej sieci kanalizacyjnej we wsi Dudyńce dobiega końca, a jej uruchomienie pozwoli podłączyć kolejne gospodarstwa do systemu, który zapewni bezpieczne i kontrolowane odprowadzanie ścieków. To inwestycja, która bezpośrednio przełoży się na komfort życia mieszkańców i stan środowiska naturalnego. W najbliższym czasie i w Dudyńcach i we wsi Pobiedno powstaną także zielone ogrody deszczowe, które pomogą zatrzymywać wodę opadową i wspierać naturalną retencję.
Tymczasem po drugiej stronie granicy…
W ramach projektu WaterWise w Rudkach prowadzona jest przebudowa sieci kanalizacyjnej w centrum miasta. Dzięki temu mieszkańcy zyskają dostęp do bardziej niezawodnego systemu, a jakość gospodarki ściekowej znacząco się poprawi. Równocześnie powstaje tam zbiornik na wodę opadową, który będzie pełnił praktyczną funkcję – zgromadzona woda zostanie wykorzystana m.in. do celów przeciwpożarowych. To przykład rozwiązań, które łączą bezpieczeństwo mieszkańców z racjonalnym gospodarowaniem zasobami.
Co dalej? Zielone rozwiązania i edukacja
Po obu stronach granicy zaplanowano również działania edukacyjne – warsztaty dla dzieci i młodzieży, a także spotkania i szkolenia dla samorządowców. Ich celem jest budowanie świadomości, że odpowiedzialne gospodarowanie wodą zaczyna się od codziennych decyzji.
Projekt WaterWise to przykład partnerstwa, w którym każda ze stron wnosi własne doświadczenia i odpowiada na lokalne potrzeby, jednocześnie realizując wspólny cel.
Wspólna odpowiedzialność za wodę
Choć inwestycje realizowane są lokalnie, ich efekty będą odczuwalne szerzej – także w kontekście środowiska transgranicznego. Ograniczenie zanieczyszczeń oraz lepsze zarządzanie ściekami przyczynia się do poprawy jakości wód w kluczowych rzekach Karpat, w tym, należącym do zlewni Morza Bałtyckiego, Sanie i jego prawym dopływie, biegnącym w większości przez Ukrainę, czyli rzece Wisznia. Projekt pokazuje, że skuteczna ochrona zasobów wodnych wymaga współdziałania – niezależnie od granic administracyjnych. To właśnie takie projekty pokazują, że współpraca transgraniczna może przekładać się na konkretne, trwałe rezultaty – widoczne zarówno dziś, jak i w przyszłości.
Więcej o projekcie TUTAJ.
