{"id":40726,"date":"2025-08-29T09:29:00","date_gmt":"2025-08-29T07:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pl-ua.eu\/?p=40726"},"modified":"2025-08-29T11:53:12","modified_gmt":"2025-08-29T09:53:12","slug":"poznaj-regiony-programu-pl-ua-obwod-zakarpacki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pl-ua.eu\/pl\/poznaj-regiony-programu-pl-ua-obwod-zakarpacki\/","title":{"rendered":"Poznaj regiony Programu PL-UA \u2013 obw\u00f3d zakarpacki"},"content":{"rendered":"\n

Czy znacie ju\u017c wszystkie regiony obj\u0119te Programem Interreg NEXT Polska \u2013 Ukraina 2021-2027? Je\u015bli nie, zapraszamy do naszej serii kr\u00f3tkich artyku\u0142\u00f3w \u2013 dzi\u015b zabieramy Was do zachodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy, do wyj\u0105tkowego obwodu zakarpackiego!<\/p>\n\n\n\n

Zakarpacie to unikalny region Programu, granicz\u0105cy z czterema pa\u0144stwami: W\u0119grami, S\u0142owacj\u0105, Rumuni\u0105
i Polsk\u0105, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 przyrodnicz\u0105 i kulturow\u0105. Trudna historia tego regionu, kszta\u0142towana przez r\u00f3\u017cne kultury i imperia, stworzy\u0142a unikaln\u0105 mozaik\u0119 j\u0119zyk\u00f3w i tradycji. Po\u0142o\u017cenie geograficzne w pobli\u017cu europejskich stolic sprawia, \u017ce jest on otwarty na wsp\u00f3\u0142prac\u0119, dialog
i wymian\u0119. Ze wzgl\u0119du na \u0142agodny, ciep\u0142y klimat i du\u017c\u0105 liczb\u0119 s\u0142onecznych dni cz\u0119sto Zakarpacie nazywane jest \u201ekrain\u0105 s\u0142o\u0144ca\u201d. Przyroda jest tu bogata, a ziemia obficie obdarza mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnorodnymi owocami. Odwiedzaj\u0105cych przyci\u0105gaj\u0105 zapieraj\u0105ce dech w piersiach g\u00f3rskie krajobrazy, urokliwe miasta i zamki oraz pieczo\u0142owicie piel\u0119gnowane tradycje ludowe.<\/p>\n\n\n\n

Region jest prawdziw\u0105 per\u0142\u0105 turystyczn\u0105. Ponad 80% jego powierzchni zajmuj\u0105 g\u00f3ry, rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 z p\u00f3\u0142nocnego zachodu na po\u0142udniowy wsch\u00f3d. S\u0105 to obszary o bogatych walorach przyrodniczych, poro\u015bni\u0119te lasami mieszanymi, przeci\u0119te rzekami, wodospadami i urokliwymi jeziorami g\u00f3rskimi. Unikalne ekosystemy zachowa\u0142y si\u0119 w trzech parkach narodowych \u2013 U\u017ca\u0144skim, Synewyrskim i \u201eZakl\u0119tej Krainie\u201d \u2013 oraz w Karpackim Rezerwacie Biosfery, kt\u00f3ry nale\u017cy do \u015bwiatowej sieci UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zakarpacie jest popularnym celem podr\u00f3\u017cy o charakterze leczniczym i rekreacyjnym. Jego unikalne \u017ar\u00f3d\u0142a mineralne, wody termalne, \u015bwie\u017ce g\u00f3rskie powietrze i niezapomniane krajobrazy przyci\u0105gaj\u0105 turyst\u00f3w i wczasowicz\u00f3w przez ca\u0142y rok. To tutaj znajduje si\u0119 Dragobrat \u2013 najwy\u017cej po\u0142o\u017cony o\u015brodek narciarski w Ukrainie \u2013 oraz jezioro Synewyr, najwi\u0119ksze jezioro Ukrai\u0144skich Karpat, usytuowane na wysoko\u015bci 989 m n.p.m.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Historia regionu znajduje odzwierciedlenie w jego wyj\u0105tkowej architekturze, z 12 zamkami, z kt\u00f3rych ka\u017cdy kryje w\u0142asn\u0105, fascynuj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zabytkowe cerkwie \u2013 w tym unikatowe drewniane \u015bwi\u0105tynie, z kt\u00f3rych dwie wpisano na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO \u2013 opowiadaj\u0105 historie wiek\u00f3w, ludzi i wydarze\u0144. Wiele miast zachowa\u0142o oryginalne uk\u0142ady urbanistyczne, reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne epoki i style architektoniczne. Podr\u00f3\u017c w czasie umo\u017cliwiaj\u0105 tak\u017ce liczne muzea, pozwalaj\u0105ce lepiej zrozumie\u0107 bogat\u0105 histori\u0119 tego obszaru.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Zakarpacie to kraina \u017cywych tradycji. Mieszka\u0144cy wci\u0105\u017c wyplataj\u0105 tu kosze z wikliny, haftuj\u0105, tkaj\u0105 i \u015bpiewaj\u0105 tak, jak czyniono to przed wiekami. A przede wszystkim \u2013 gotuj\u0105! Kuchnia zakarpacka to po\u0142\u0105czenie tradycji kulinarnych narod\u00f3w, kt\u00f3re tu mieszka\u0142y: W\u0119gr\u00f3w, S\u0142owak\u00f3w, Rumun\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Niemc\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w. Potrawy s\u0105 aromatyczne, pikantne i syc\u0105ce. Ka\u017cda wie\u015b ma w\u0142asny spos\u00f3b przyrz\u0105dzania da\u0144, dlatego festiwale kulinarne sta\u0142y si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kalendarza kulturalnego. Wydarzenia te po\u015bwi\u0119cone s\u0105 konkretnym potrawom lub produktom, takim jak go\u0142\u0105bki, lekwar (tradycyjny powid\u0142owy d\u017cem \u015bliwkowy), ser bryndza, zupa rybna, mi\u00f3d, wino, jab\u0142ka itp.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zakarpacie to tak\u017ce kraina winiarzy. Winiarstwo jest tu \u017cyw\u0105 tradycj\u0105, a lokalne wina s\u0105 aromatyczne, naturalne i godne najbardziej wymagaj\u0105cych smakoszy. Region s\u0142ynie r\u00f3wnie\u017c z wysokiej jako\u015bci lokalnych produkt\u00f3w ekologicznych, takich jak sery, miody, herbaty zio\u0142owe i wiele innych.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnich latach obserwuje si\u0119 odrodzenie \u017cycia kulturalnego \u2013 powstaj\u0105 dziesi\u0105tki inicjatyw w dziedzinie turystyki, kultury i przemys\u0142\u00f3w kreatywnych. Zakarpacie coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 planem filmowym dla ukrai\u0144skich i mi\u0119dzynarodowych produkcji, co podkre\u015bla rosn\u0105cy potencja\u0142 tw\u00f3rczy regionu.<\/p>\n\n\n\n

Z gospodarczego punktu widzenia region rozwija si\u0119 w oparciu o kilka kluczowych sektor\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich: pozyskiwanie i obr\u00f3bka drewna, produkcja artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych i napoj\u00f3w, in\u017cynieria maszyn, us\u0142ugi spa i wellness, turystyka oraz rolnictwo. Na Zakarpaciu z sukcesem dzia\u0142aj\u0105 przedsi\u0119biorstwa powsta\u0142e dzi\u0119ki inwestycjom znanych \u015bwiatowych firm. Funkcjonuj\u0105 liczne banki i ich oddzia\u0142y, izby handlowe i inne instytucje infrastruktury rynkowej.<\/p>\n\n\n\n

Zakarpacie to region, w kt\u00f3rym historia i nowoczesno\u015b\u0107, przyroda i cz\u0142owiek, tradycja i innowacja wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 w harmonii, tworz\u0105c wyj\u0105tkow\u0105 przestrze\u0144 do \u017cycia, rozwoju i odkrywania.<\/p>\n\n\n\n

Liczba ludno\u015bci: 1,3 mln os\u00f3b <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

PROJEKTY<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 Zakarpacie nie ma przej\u015bcia granicznego z Polsk\u0105, w ostatnich latach uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 trwa\u0142e wi\u0119zi transgraniczne z polskimi regionami i wdro\u017cy\u0107 szereg udanych inicjatyw. Projekty realizowane w ramach Programu Wsp\u00f3\u0142pracy Transgranicznej Polska-Bia\u0142oru\u015b-Ukraina 2014-2020 (PBU) obejmowa\u0142y wszystkie cele i priorytety tematyczne.<\/p>\n\n\n\n

PROJEKTY PBU<\/strong> NA ZAKARPACIU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

*bud\u017cet i dofinansowanie dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie partner\u00f3w z obwodu Zakarpackiego<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki du\u017cemu projektowi infrastrukturalnemu RRTB<\/em><\/a>, osoby cierpi\u0105ce na gru\u017alic\u0119 mog\u0105 otrzyma\u0107 wykwalifikowan\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105 w oparciu o nowoczesne metody. Kolejny projekt medyczny \u2013 HealthyCities<\/em><\/a> \u2013 skierowany jest do uczni\u00f3w. Dzi\u0119ki niemu uda\u0142o si\u0119 zmodernizowa\u0107 gabinety medyczne w plac\u00f3wkach szkolnych i przeprowadzi\u0107 w\u015br\u00f3d dzieci podstawowe badania kliniczne.<\/p>\n\n\n\n

Dobro ludzi nie jest mo\u017cliwe bez odpowiedniego rozwi\u0105zania kwestii bezdomnych zwierz\u0105t. Projekt CBC4animals<\/em><\/a> wyznaczy\u0142 nowy poziom jako\u015bci w tej dziedzinie i zaoferowa\u0142 szereg innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144. Wybudowany o\u015brodek kontroli zwierz\u0105t w Wynohradiwie sta\u0142 si\u0119 miejscem, w kt\u00f3rym nawet setka czworono\u017cnych przyjaci\u00f3\u0142 cz\u0142owieka mo\u017ce otrzyma\u0107 niezb\u0119dn\u0105 pomoc medyczn\u0105 i znale\u017a\u0107 nowych w\u0142a\u015bcicieli.<\/p>\n\n\n\n

Zakarpacie jest inicjatorem innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 tak\u017ce w innych obszarach. Organizacja \u201eFORZA\u201d z U\u017chorodu zrealizowa\u0142a projekt SUMCITYNET<\/em><\/a>,<\/em> w ramach kt\u00f3rego opracowa\u0142a i wdro\u017cy\u0142a nowe koncepcje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym miasta sta\u0142y si\u0119 bardziej dost\u0119pne dla ka\u017cdego.<\/p>\n\n\n\n

Bogate dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze sta\u0142o si\u0119 baz\u0105 wielu ciekawych projekt\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych rozwojowi turystyki. Przyk\u0142adami s\u0105: BRAND<\/em><\/a> <\/em><\/strong>maj\u0105cy na celu promocj\u0119 rejonu u\u017chorodzkiego, HISTrenght<\/em><\/a> popularyzuj\u0105cy dziedzictwo historyczne miasta Chust, WoodenTreasure<\/em><\/a> rozwi\u0105zuj\u0105cy problemy konserwacji i promocji drewnianej architektury sakralnej czy WineAcademy<\/em>,<\/a> popularyzuj\u0105cy dziedzictwo winiarskie regionu. Wyj\u0105tkowym projektem by\u0142 r\u00f3wnie\u017c CarpathianSky<\/em><\/a>, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 zupe\u0142nie nowy rodzaj turystyki \u2013 obserwacj\u0119 gwiazd w U\u017ca\u0144skim Parku Narodowym. W efekcie projektu CarpathianBee<\/em><\/a> <\/strong>pojawi\u0142 si\u0119 kolejny ciekawy obiekt kulturowy \u2013 skansen pasieczny. Podj\u0119to te\u017c szereg dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zachowanie autochtonicznej rasy pszcz\u00f3\u0142 \u2013 tzw. \u201ekarpatki\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Za spraw\u0105 projektu Rosettes<\/em><\/a> <\/em>we wsi Ko\u0142oczawa wybudowano centrum kulturalno-artystyczne, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 miejscem wydarze\u0144 kulturalnych i zaj\u0119\u0107 dla dzieci. Projekty 2cultures<\/em><\/a> i HemarHeritage<\/em><\/a> skupia\u0142y si\u0119 na dziedzictwie teatralnym. Zespo\u0142y dzieci\u0119ce i m\u0142odzie\u017cowe przygotowa\u0142y spektakle oparte na tw\u00f3rczo\u015bci polskich dramaturg\u00f3w \u2013 \u201ePies, kt\u00f3ry zerwa\u0142 si\u0119 z \u0142a\u0144cucha\u201d i \u201eCud biednych ludzi\u201d. Z kolei projekt Moviecities<\/em><\/a> by\u0142 pr\u00f3b\u0105 spojrzenia na miasta oczami nastolatk\u00f3w i opowiedzenia o atrakcjach turystycznych poprzez film i animacj\u0119. W projekcie EthnoTour<\/em><\/a> partnerzy zg\u0142\u0119biali i popularyzowali wyj\u0105tkowe tradycje i histori\u0119 \u0141emk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wzmocnienie poczucia bezpiecze\u0144stwa w regionie zapewni\u0142 projekt SECINCARP<\/em><\/a>. W ramach realizacji projektu, stra\u017cacy zakupili wozy stra\u017cackie, a ratownicy podnie\u015bli swoje kwalifikacje .<\/p>\n\n\n\n

PROJEKTY PL-UA<\/strong> NA ZAKARPACIU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

*bud\u017cet i dofinansowanie dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie partner\u00f3w z obwodu Zakarpackiego<\/em><\/p>\n\n\n\n

W nowej edycji Programu, czyli Interreg NEXT Polska \u2013 Ukraina 2021-2027, w regionie zostanie zrealizowanych 10 projekt\u00f3w regularnych, w priorytetach ZDROWIE i \u015aRODOWISKO oraz 3 du\u017ce projekty infrastrukturalne (DPI) w priorytetach \u015aRODOWISKO i DOST\u0118PNO\u015a\u0106.<\/p>\n\n\n\n

Dwa DPI w priorytecie \u015aRODOWISKO rozpocz\u0119\u0142y ju\u017c realizacj\u0119. UP2FireSafety<\/em><\/a> jest wyj\u0105tkow\u0105 inicjatyw\u0105, poniewa\u017c \u0142\u0105czy cztery ukrai\u0144skie obwody (iwanofrankiwski, lwowski, zakarpacki i tarnopolski) oraz wojew\u00f3dztwo podkarpackie w Polsce i ma na celu stworzenie wsp\u00f3lnego ukrai\u0144sko-polskiego zintegrowanego systemu monitorowania, zapobiegania i szybkiego reagowania na po\u017cary las\u00f3w w regionie Karpat. Dzi\u0119ki DPI WATER<\/em><\/a> usprawnione zostan\u0105 sieci wodoci\u0105gowe i kanalizacyjne oraz systemy zaopatrzenia w wod\u0119, co b\u0119dzie mia\u0142o pozytywny wp\u0142yw na \u015brodowisko.<\/p>\n\n\n\n

Podobne dzia\u0142ania przewidziano tak\u017ce w dw\u00f3ch projektach regularnych \u2013 Water4Life<\/em><\/a> oraz RiverCare<\/em><\/a>. W ramach projektu WaterGardens<\/em><\/a> dzia\u0142ania obejmuj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 koncepcj\u0119 dzia\u0142a\u0144 adaptacyjnych do zmian klimatu, modernizacj\u0119 istniej\u0105cych i stworzenie nowych system\u00f3w monitorowania \u015brodowiska oraz stworzenie mapy zagro\u017ce\u0144 dla U\u017chorodu.<\/p>\n\n\n\n

W zakresie ochrony \u015brodowiska i bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci w obwodzie zakarpackim realizowane s\u0105 2 projekty. BioGreenInfra<\/em><\/a> rozwija zielon\u0105 infrastruktur\u0119 wok\u00f3\u0142 szpitali, wprowadza ogrody terapeutyczne i zielone alejki oraz prowadzi wsp\u00f3lne badania i szkolenia z zakresu ekologii. <\/em><\/strong>Youth4EcoEdu<\/em><\/a> <\/em><\/strong>skupia si\u0119 na przeprowadzeniu kompleksowego audytu park\u00f3w, kt\u00f3rego wyniki pos\u0142u\u017c\u0105 do opracowania skutecznych strategii ich odbudowy. Po obu stronach granicy powstan\u0105 r\u00f3wnie\u017c interaktywne centra edukacyjne, kt\u00f3re zmieni\u0105 nauk\u0119 w ciekaw\u0105 podr\u00f3\u017c. Z kolei projekt SAFETY<\/em>,<\/a> w kt\u00f3rym uczestniczy Rada Wsi Ko\u0142oczawa ma poprawi\u0107 bezpiecze\u0144stwo \u015brodowiska i ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej obszar przygraniczny poprzez zwi\u0119kszenie mo\u017cliwo\u015bci i szybko\u015bci dzia\u0142ania s\u0142u\u017cb podczas akcji ratowniczych. W projekcie powstan\u0105 2 modu\u0142owe centra bezpiecze\u0144stwa, zakupiony zostanie sprz\u0119t ratowniczy i 3 samochody ratowniczo-ga\u015bnicze, partnerzy zorganizuj\u0105 tak\u017ce wsp\u00f3lne szkolenia.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki projektom Future4Kids<\/em><\/a>, NonInvasiveCare<\/em><\/a>,<\/em> <\/em><\/strong>CROSSDIAM<\/em><\/a> i RescueFirstAid<\/em><\/a> <\/em><\/strong>poprawi si\u0119 jako\u015b\u0107 us\u0142ug medycznych. Przedsi\u0119wzi\u0119cia obejmuj\u0105 przebudow\u0119 bloku operacyjnego, zakup nowoczesnego sprz\u0119tu medycznego i ratowniczego oraz wsp\u00f3lne dzia\u0142ania na rzecz podniesienia kompetencji personelu medycznego, w tym wsp\u00f3lne szkolenia, konferencje i wizyty studyjne.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

W celu jeszcze lepszego poznania tego wyj\u0105tkowego obwodu, zapraszamy na rozmow\u0119 z Vasylem Ivancho, pierwszym zast\u0119pc\u0105 Przewodnicz\u0105cego Zakarpackiej Obwodowej Administracji Pa\u0144stwowej, kt\u00f3ry jednocze\u015bnie jest cz\u0142onkiem Komitetu Monitoruj\u0105cego Programu.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Patrz\u0105c na dotychczasowe do\u015bwiadczenia obwodu zakarpackiego w Programie, jak oceni\u0142by Pan efekty realizacji projekt\u00f3w i og\u00f3lne zaanga\u017cowanie regionu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\n

W por\u00f3wnaniu z poprzednimi latami mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o znacznym post\u0119pie zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ilo\u015bciowym, jak i jako\u015bciowym. W poprzedniej edycji Programu, w perspektywie finansowej 2014-2020, w obwodzie zakarpackim zrealizowano 16 projekt\u00f3w. Obecnie, w trwaj\u0105cej perspektywie, mamy ich ju\u017c 12, na r\u00f3\u017cnych etapach realizacji \u2013 a to jeszcze nie koniec. Obejmuj\u0105 one m.in. modernizacj\u0119 system\u00f3w kanalizacyjnych i oddzia\u0142\u00f3w chirurgicznych oraz zakup specjalistycznego sprz\u0119tu medycznego. Przygotowujemy r\u00f3wnie\u017c du\u017cy projekt infrastrukturalny dotycz\u0105cy przebudowy odcinka drogi H-13. Ponadto trwa nab\u00f3r ma\u0142ych projekt\u00f3w w priorytecie WSP\u00d3\u0141PRACA. Bior\u0105c pod uwag\u0119 du\u017ce zainteresowanie, spodziewamy si\u0119 jeszcze wi\u0119kszej liczby projekt\u00f3w, kt\u00f3re przynios\u0105 kolejne pozytywne efekty.<\/p>\n