Im bardziej oddala się od miasta i zbliża do swojego domu, tym bardziej ogarnia ją uczucie spokoju i ciszy. Kiedy zatrzymuje się przy bramie, by wjechać na swój teren, słyszy jedynie śpiew ptaków i odgłosy natury. Wyraźnie to odczuwa: ten drewniany dom na wsi, tuż pod lasem, jest dokładnie tym miejscem, w którym powinna być. Tutaj pije kawę na tarasie i dba o swoje rośliny. Nareszcie kupiła też psa, takiego samego jak ten, którego miała w dzieciństwie.
Przez wiele lat Oksana Viytyk pracowała w dziedzinie ochrony środowiska, choć miała również doświadczenie w innych sektorach. Z wykształcenia jest geografką – z czasów, gdy nauki o środowisku nie były jeszcze odrębną dyscypliną. Pracowała w sektorze prywatnym, w Radzie Miasta Lwowa oraz w administracji regionalnej.
Oksana jest zawsze otwarta na nowe wyzwania. Wśród inicjatyw, w których realizacji brała udział, znajdują się: zakład recyklingu lamp rtęciowych, „ekobus” zbierający zużyte baterie we Lwowie oraz centrum edukacji ekologicznej w Jaworowskim Parku Narodowym, zbudowane jako dom pasywny. Wszystkie te projekty stały się możliwe dzięki Programowi Polska – Ukraina. Obecnie pracuje nad projektem EcoReserve realizowanym przez gminę Sołonka we współpracy z gminą Tomaszów Lubelski, którego celem jest budowa oczyszczalni ścieków oraz modernizacja sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
W tej perspektywie UE, będąc dyrektorką Wydziału Ekologii w Administracji Obwodowej we Lwowie, pełniła rolę ambasadorki naszego Programu, zachęcając lokalne społeczności do przygotowywania wniosków i ubiegania się o dofinansowanie. W rezultacie dziewięć środowisk, we współpracy z polskimi gminami, otrzymało dofinansowanie i obecnie realizuje swoje projekty. Później zaangażowała się w zarządzanie projektem w społeczności, w której sama mieszka.
Z jej własnego punktu widzenia ekologia oznacza codzienne współdziałanie ze środowiskiem, świadome wybory i unikanie nadmiaru. Jej niewielki dom o konstrukcji szkieletowej wyposażony jest w panele słoneczne, kocioł na paliwo stałe, falownik oraz akumulatory na wypadek zimowych przerw w dostawie prądu. Na terenie gospodarstwa znajduje się kompostownik z hodowlą dżdżownic, a odpady są starannie sortowane – dzięki czemu powstaje ich bardzo niewiele. Przeprowadzka do drewnianego domu pod lasem zaskoczyła wielu jej znajomych… Kot Rüdiger polubił nowe miejsce, a wkrótce pojawił się kolejny towarzysz – pies ze schroniska o imieniu Christopher. Nie żałuję tej decyzji, choć praca nie jest łatwa. Oprócz realizacji projektu, jako specjalistka ds. środowiska w społeczności lokalnej, codziennie mierzą się z wyzwaniami: przestarzałą lub niedostateczną infrastrukturą wodociągową i kanalizacyjną, nielegalnymi wysypiskami śmieci, a czasem także nieodpowiedzialnym zachowaniem ludzi.
Gmina Sołonka sąsiaduje z Lwowem. Liczba jej mieszkańców szybko rośnie: wioski, w których niegdyś mieszkali miejscowi i letnicy, zamieniają się w gęsto zabudowane obszary z domkami letniskowymi i budynkami mieszkalnymi. W rezultacie presja na infrastrukturę stale rośnie. Potrzeba budowy oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych istnieje od dawna, a pozyskanie funduszy zajęło wiele lat. Osoby, które się tu przeprowadzają, oczekują nowoczesnej infrastruktury, czystej wody oraz dostępu do sieci kanalizacyjnej zamiast szamb.
Oksana w pełni rozumie skalę problemu. Szamba, zwłaszcza na obszarach o wysokim poziomie wód gruntowych, trzeba opróżniać bardzo często, co stanowi znaczne obciążenie finansowe. Co więcej, ścieki przedostające się do gruntu mogą powodować poważne skutki dla środowiska: kilka lat temu w jednej z gmin w pobliżu Lwowa woda ze studni została uznana za niezdatną do picia z powodu zanieczyszczenia. Szamba są lepszym rozwiązaniem, ale nie rozwiązują problemu – nadal wymagają regularnego opróżniania i odpowiedniej konserwacji. Ponieważ budowa scentralizowanych systemów kanalizacyjnych i wdrożenie nowoczesnych rozwiązań w zakresie oczyszczania ścieków to zadanie stojące przed większością ukraińskich gmin, pojawia się pytanie, jak szybko będą one w stanie się do tego dostosować.
Jednocześnie polscy partnerzy dzielą się praktycznymi rozwiązaniami i doświadczeniem, ponieważ projekt obejmuje nie tylko prace budowlane, ale także wizyty studyjne i wymianę wiedzy. Pomaga to partnerom przygotować się na przyszłe wymagania i zdobyć praktyczną wiedzę.
Tymczasem w gminie Sołonka, we wsi Maliczkowice, trwają prace budowlane związane z budową oczyszczalni ścieków wykorzystującej technologię rotacyjną. Technologia ta polega na mechaniczno-biologicznym oczyszczaniu ścieków z wykorzystaniem mikroorganizmów (osadu czynnego), które – poddawane obrotom i zasilane tlenem – rozkładają zanieczyszczenia. System ten charakteryzuje się mniejszym zużyciem energii, a wszystkie procesy odbywają się w zamkniętych obiektach, czyli bez otwartych osadników, dzięki czemu mieszkańcy nie muszą martwić się nieprzyjemnymi zapachami. Po drugiej stronie granicy, w Tomaszowie Lubelskim, partnerzy przebudowują sieć kanalizacyjną metodami bezwykopowymi na ośmiu ulicach oraz modernizują sieć wodociągową na pięciu ulicach. W szkołach gminy Sołonka odbyła się również kampania edukacyjno-ekologiczna, a w Tomaszowie Lubelskim – piknik ekologiczny.
Wielkie zmiany zaczynają się od małych kroków – od indywidualnych decyzji, konkretnych projektów i odpowiedzialności za własną przestrzeń. W ten sposób, krok po kroku, kształtuje się nowa jakość życia – oparta na czystej wodzie, dobrze zaprojektowanej infrastrukturze i prawdziwym poczuciu, że jest to nasz dom.
