Z kajaka widać więcej – nie tylko samą rzekę, jej nurt, dziką przyrodę, ale też to, co zostawia po sobie człowiek: plastikowe butelki, puszki, foliowe torebki – śmieci. Rafał Siwek, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Drohiczynie, szanuje przyrodę, a działania, które podejmuje wraz z partnerem projektu CleanBug, wzięły swój początek z „perspektywy rzeki”. Tak wszystko się zaczęło.
Jedna rzeka – wspólna odpowiedzialność
Rzeka Bug łączy Polskę z Ukrainą: płynie przez setki kilometrów po obu stronach granicy. To właśnie aktywność związana z rzeką stała się impulsem do powstania projektu BugUnitesUs (Program Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020), który połączył partnerów z Drohiczyna i Czerwonogradu. W ramach projektu utworzono dwa kajakowe szlaki turystyczne. Były to pierwsze polsko-ukraińskie doświadczenia gminy Drohiczyn przy realizacji projektów transgranicznych. Z czasem pojawiły się kolejne, w tym projekt CleanBug: Czysty Bug – wspólne działania Gminy Drohiczyn i Rady Miejskiej Dobrotwór na rzecz ochrony różnorodności biologicznej Doliny Bugu w ramach obecnego Programu Polska – Ukraina.
Dobrotwór, położony niedaleko granicy, pozostaje poza bezpośrednimi działaniami wojennymi, co pozwoliło na swobodniejsze spotkania.
W działania włączył się także burmistrz Drohiczyna, Wojciech Borzym, który równolegle organizował pomoc humanitarną. To właśnie ta relacja stała się fundamentem całego projektu.
Co się zmienia w praktyce
Projekt to konkretne inwestycje i działania. W Dobrotworze pojawiła się nowoczesna śmieciarka. Drohiczyn kupił specjalistyczny samochód – hakowiec z kontenerami i śmieciarką, wykorzystywany przy akcjach sprzątania. Koszt takiego samochodu to ponad 1,2 mln zł. Jednym z najbardziej widocznych działań są wspólne akcje sprzątania rzeki – zarówno jej nurtu, jak i brzegów. Po polskiej stronie do wspólnego sprzątania włączyli się mieszkańcy 30 okolicznych gmin.
Sprzątanie rzeki było tylko jednym z elementów projektu. Równie ważnym wyzwaniem okazała się likwidacja dzikich wysypisk śmieci, które partnerzy wskazali jako jedno z największych zagrożeń dla Doliny Bugu. Usunięcie jednego wysypiska to koszt sięgający setek tysięcy złotych.
Po stronie ukraińskiej takich miejsc było więcej – tam również trwa ich przywracanie do użytku. W ramach projektu w Dobrotworze na zaniedbanym terenie nad rzeką powstał park przyrodniczy, z alejkami, nasadzeniami i tablicami edukacyjnymi.
Jak angażować młode pokolenie?
Ważną częścią projektu są działania edukacyjne. W budynku Zespołu Szkół w Drohiczynie powstają tzw. iLaby – interaktywne sale wystawienniczo-edukacyjne. Będą one miejscem, w którym dzieci, młodzież, mieszkańcy, a także turyści będą mogli poznać przyrodę Doliny Bugu oraz zobaczyć, jakie skutki dla rzeki niesie zanieczyszczenie środowiska. Przestrzeń będzie wykorzystywana podczas warsztatów, lekcji i wydarzeń edukacyjnych, a po zakończeniu projektu nadal będzie służyć mieszkańcom i odwiedzającym Drohiczyn.
Edukacja nie kończy się jednak w tym miejscu. Projekt obejmuje również konkursy dla dzieci i młodzieży, pikniki ekologiczne, które pozwalają przekładać wiedzę na konkretne działania.
Jedni przyjeżdżają nad rzekę Bug dla ciszy i przyrody, inni po raz pierwszy odkrywają rzekę, która przez lata pozostawała poza głównymi szlakami turystycznymi. Dla Rafała Siwka ważne jest to, by każdy, kto korzysta z rzeki, niezależnie od celów, czuł się za nią po prostu współodpowiedzialny.
